fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 149:

چهار‌شنبه 23/2/1405 هـ.ش مطابق با 26/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

جواب اوّل ممکن است این باشد که: در قول رجالی ثقه اعتماد بر حسّ شرط است فلذا مشهود به باید امر حسی باشد یا اینکه مبادی قریبه آن حسّی باشد هرچند که بنفسه حسّی نباشد مثلاً عدالت و وثاقت یا غیر این دو از امور غیر حسیه­اند و لکن مبادی قریبه اینها حسّی می­باشد از قبیل: التزام به اتیان فرایض و نوافل و اجتناب از ارتکاب کبائر و اصرار بر صغائر و تجنّب از کذب و افتراء بلکه ترکیز بر صدق و امانت و غیر این هردو از بقیه صفات کذائیه.

بنابر این ممکن است وثاقت راوی یا عدالت او احراز شود هرچند که با مروی عنه معاصر نباشد و راهش اشتهار و شیاع است یا امارات و شواهد و قراین که همه این مذکورات منقول متواتر باشد عصراً بعد عصر و جیلاً بعد جیل که در نتیجه قطع و یقین حاصل می­شود به وثاقت وثقاء و عدالت عدلاء در تاریخ و اعصار گذشته و همین گونه است که در پناه شواهد و قراین فسق فساق نیز یقینی می­شود و همه اینها از خلال اوراق تاریخیه و منقولات متواتره به دست می­آید، علی هذا معاصرت و معاشرت شرط نبوده قطع و یقین از طرق شواهد و قراین حکم مباشرت و مشاهدت را دارد.

شکی نیست که مرحوم شیخ و مرحوم نجاشی و مرحوم کشّی و امثال­شان کسانی می­باشند که با محدّثین و رجالیین معاشرت و ممارست دایمی داشته و از آثار و کتب­شان ضبط و تثبت آنان به اثبات می­رسد و نشان می­دهد که این بزرگواران احوال روّات را معرفت داشته و خصوصیات و جایگاه آنان را می­دانستند که چه کسانی وثاقت دارند و چه کسانی اهل خیانت بوده­اند یا چه کسانی ضابط بوده و چه کسانی مساهل و فراموش­کار، بنابراین این بزرگواران مشایخی داشته و با اکابری هم عصر بوده و با عدلایی هم زمان بوده که وثاقت افراد را از آنها بالمشافهة دریافت نموده بنابراین به وثاقت آنها نظر به اعتماد مشایخ­شان باور پیدا کرده­اند علی هذا توثیق این رجال برجسته و همچنان توثیق مشایخ اینان اعتبار توثیق معاصرین و مشافهین را دارا می­باشند.

***