fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 148:

سه‌ شنبه 22/2/1405 هـ.ش مطابق با 25/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

نتیجه بحث حجیّت خبر

و امّا نتیجه مباحث ما تا کنون این می­شود که تمام موضوع حجیّت خبر “حصول وثوق” است از قول راوی به صدور خبر از امام(ع) و کفایت وثاقت راوی که در مانحن فیه وثاقت قول رجالی می­باشد ولو اینکه بعضی اصحاب شرط کرده بودند امامی و شیعه اثنی عشری بودن را و بعضی دیگر علاوه عدالت ضابط بودن را نیز شرط کرده بود ولی حاصل بحث ما این شد که: عدالت و ضابط بودن و اثنی عشری بودن شرط نیست و همین که راوی صداقت و امانت در نقل خبر داشته باشد کفایت می­کند ولو اینکه مخالف باشد یا اینکه از فرق امامیه غیر اثنی عشریه.

نعم: وثوق شخصی همچنان شرط نمی­باشد بلکه “وثوق نوعی” کفایت می­کند زیرا: عمل عقلاء در حیات و معاشرت آنان اتکاء به وثوق نوعی می­باشند بلکه می­شود گفت که بعید است حصول وثوق شخصی از خبر ثقه برای فرد مشخصی مخصوصاً در خبرین متعارضین و بالاخص در جایی که تشویش و اختلال در متن و در سند مشاهده شود علی هذا وثوق شخصی شرط نیست و الّا سنگی بر سنگ مستقر نمی­شود بلکه قواعد و اصول عامّه منثلم می­گردد قواعد و اصولی که از بنای عقلاء و دیدن آنان ایجاد می­گردد علی هذا قول رجالی ثقه در ما نحن فیه از باب افاده وثاقت نوعیه حجّت است نه از باب وثاقت شخصیّه چه اینکه وثوق اشخاص دیر باور چه بسا حاصل نمی­شود و در قبال زود باوران به اندک چیزی حاصل می­شود امّا آنچه ملاک است وثاقت نوعیّه است که می­تواند میزان باشد.

سؤال و جواب

در اینجا سؤالی مطرح می­شود که قول رجالی ثقه زمانی که از باب افاده وثوق نوعیه حجیّت یافت نه وثوق شخصیه آیا در چنین حالی شرایط شهادت شرط خواهد بود یا خیر؟ که آن شرایط علاوه عدد اعتماد بر حسّ است نه حدس که اگر شهادت حدسی باشد شهادت پذیرفته نیست و در اینجا اشکالی که ایجاد می­شود این است که هرگاه شروط شهادت را شرط بدانیم قول رجالی ثقه این شروط را واجد نیست به دلیل اینکه تعاصر معدِّل(بالکسر) با معدَّل(بالفتح) بطور اغلب وجود ندارد به جهت اینکه عصور و طبقات­شان باهم اختلاف دارند بنابراین چنین اشکال و سؤالی را چگونه جواب دهیم؟

***