درس 148:
سه شنبه 22/2/1405 هـ.ش مطابق با 25/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
نتیجه بحث حجیّت خبر
و امّا نتیجه مباحث ما تا کنون این میشود که تمام موضوع حجیّت خبر “حصول وثوق” است از قول راوی به صدور خبر از امام(ع) و کفایت وثاقت راوی که در مانحن فیه وثاقت قول رجالی میباشد ولو اینکه بعضی اصحاب شرط کرده بودند امامی و شیعه اثنی عشری بودن را و بعضی دیگر علاوه عدالت ضابط بودن را نیز شرط کرده بود ولی حاصل بحث ما این شد که: عدالت و ضابط بودن و اثنی عشری بودن شرط نیست و همین که راوی صداقت و امانت در نقل خبر داشته باشد کفایت میکند ولو اینکه مخالف باشد یا اینکه از فرق امامیه غیر اثنی عشریه.
نعم: وثوق شخصی همچنان شرط نمیباشد بلکه “وثوق نوعی” کفایت میکند زیرا: عمل عقلاء در حیات و معاشرت آنان اتکاء به وثوق نوعی میباشند بلکه میشود گفت که بعید است حصول وثوق شخصی از خبر ثقه برای فرد مشخصی مخصوصاً در خبرین متعارضین و بالاخص در جایی که تشویش و اختلال در متن و در سند مشاهده شود علی هذا وثوق شخصی شرط نیست و الّا سنگی بر سنگ مستقر نمیشود بلکه قواعد و اصول عامّه منثلم میگردد قواعد و اصولی که از بنای عقلاء و دیدن آنان ایجاد میگردد علی هذا قول رجالی ثقه در ما نحن فیه از باب افاده وثاقت نوعیه حجّت است نه از باب وثاقت شخصیّه چه اینکه وثوق اشخاص دیر باور چه بسا حاصل نمیشود و در قبال زود باوران به اندک چیزی حاصل میشود امّا آنچه ملاک است وثاقت نوعیّه است که میتواند میزان باشد.
سؤال و جواب
در اینجا سؤالی مطرح میشود که قول رجالی ثقه زمانی که از باب افاده وثوق نوعیه حجیّت یافت نه وثوق شخصیه آیا در چنین حالی شرایط شهادت شرط خواهد بود یا خیر؟ که آن شرایط علاوه عدد اعتماد بر حسّ است نه حدس که اگر شهادت حدسی باشد شهادت پذیرفته نیست و در اینجا اشکالی که ایجاد میشود این است که هرگاه شروط شهادت را شرط بدانیم قول رجالی ثقه این شروط را واجد نیست به دلیل اینکه تعاصر معدِّل(بالکسر) با معدَّل(بالفتح) بطور اغلب وجود ندارد به جهت اینکه عصور و طبقاتشان باهم اختلاف دارند بنابراین چنین اشکال و سؤالی را چگونه جواب دهیم؟
***