fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 144:

سه‌ شنبه 8/2/1405 هـ.ش مطابق با 11/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

مخبرین ثقه که در ما نحن فیه رجالیین ثقه اند محل یا بطانه­ی علوم اهل بیت و معارف آنان قرار می­گیرند و به همین جهت مأمور شده­ایم که به آنان رجوع کنیم و چنانچه در نفس زمان فرض کنیم که به غیر ثقات مانند: نوفلی و سکونی و اضراب­شان حامل علوم و معارف اهل بیت باشند در آن صورت ارجاع تعمیم می­یابد از حجیّت ثقه و ضابط زیرا: نهایت ارجاع به راوی ثقه وصول به احادیث و معارف ائمه(ع) است و این وصول در هردو صنف که امامیین عدلا و ثقات و ضبّاط باشند موجود است.

و امّا تحقیق حال می­طلبد که در این مورد امعان بیشتر داشته باشیم تا توهّم اختصاص حجیّت به خبر عدل امامی دفع شود بنابراین احتمالاتی وجود دارد که به ترتیب ذکر می­کنیم:

احتمال اوّل این است که: ثقه در مصطلح ائمه(ع) و اصحاب­شان حقیقت است در امامی عادل بنابراین احتجاج به این روایات بیست گانه اختصاص پیدا می­کند به قسم خاص که اثنی عشری عادل باشد نه هر شیعه چه رسد از غیر آن.

و لکن چنین احتمالی مندفع است به جهت اینکه: ثقه در لغت مصدر است و چه بسا به معنای وصفی نیز استعمال شده مطابق آنچه ابن منظور در لسان العرب نوشته است: «الثقة مصدر قولک وثق یثق بالکسر فیهما وثاقة و ثقة: ائتمنه أنا واثق به وهو موثوق به وهی موثوق بها وهم موثوق بهم[1]».

و همچنان زبیدی در تاج العروس می­نویسد: «وثق به یثق ائتمنه یقال: به ثقتی و الوثیق المحکم[2]».

نعم: ثقه بودن در لسان اهل رجال حقیقت است در امامی عادل که در لسان شهید ثانی آمده است نه در لسان اصحاب صادقین و امام کاظم(ع) بلکه آنچه از کلمات این بزرگواران ظاهر است این است که ثقه بودن به معنای اطمینان داشتن است که شخص مطمئن یا مؤطمن گفته می­شود زیرا از ریشه اطمینان گرفته شده.

***

[1]) لسان العرب، ماده وثق.

[2]) تاج العروس، ج7، ص73.