درس 144:
سه شنبه 8/2/1405 هـ.ش مطابق با 11/ ذی القعده/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مخبرین ثقه که در ما نحن فیه رجالیین ثقه اند محل یا بطانهی علوم اهل بیت و معارف آنان قرار میگیرند و به همین جهت مأمور شدهایم که به آنان رجوع کنیم و چنانچه در نفس زمان فرض کنیم که به غیر ثقات مانند: نوفلی و سکونی و اضرابشان حامل علوم و معارف اهل بیت باشند در آن صورت ارجاع تعمیم مییابد از حجیّت ثقه و ضابط زیرا: نهایت ارجاع به راوی ثقه وصول به احادیث و معارف ائمه(ع) است و این وصول در هردو صنف که امامیین عدلا و ثقات و ضبّاط باشند موجود است.
و امّا تحقیق حال میطلبد که در این مورد امعان بیشتر داشته باشیم تا توهّم اختصاص حجیّت به خبر عدل امامی دفع شود بنابراین احتمالاتی وجود دارد که به ترتیب ذکر میکنیم:
احتمال اوّل این است که: ثقه در مصطلح ائمه(ع) و اصحابشان حقیقت است در امامی عادل بنابراین احتجاج به این روایات بیست گانه اختصاص پیدا میکند به قسم خاص که اثنی عشری عادل باشد نه هر شیعه چه رسد از غیر آن.
و لکن چنین احتمالی مندفع است به جهت اینکه: ثقه در لغت مصدر است و چه بسا به معنای وصفی نیز استعمال شده مطابق آنچه ابن منظور در لسان العرب نوشته است: «الثقة مصدر قولک وثق یثق بالکسر فیهما وثاقة و ثقة: ائتمنه أنا واثق به وهو موثوق به وهی موثوق بها وهم موثوق بهم[1]».
و همچنان زبیدی در تاج العروس مینویسد: «وثق به یثق ائتمنه یقال: به ثقتی و الوثیق المحکم[2]».
نعم: ثقه بودن در لسان اهل رجال حقیقت است در امامی عادل که در لسان شهید ثانی آمده است نه در لسان اصحاب صادقین و امام کاظم(ع) بلکه آنچه از کلمات این بزرگواران ظاهر است این است که ثقه بودن به معنای اطمینان داشتن است که شخص مطمئن یا مؤطمن گفته میشود زیرا از ریشه اطمینان گرفته شده.
***
[1]) لسان العرب، ماده وثق.
[2]) تاج العروس، ج7، ص73.