fa-derayaدرس خارج فقه و اصول

درس 134:

سه‌ شنبه 21/11/1404 هـ.ش مطابق با 21/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).

تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می­گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول­ها.

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.

شرط ششم: ضبط است

مراد از ضبط این است که راوی حافظ حدیث باشد اگر از حفظ روایت می­کند و ضابط کتاب باشد اگر از کتاب روایت می­کند و طوری باشد که از غلط و تصحیف و تبدیل و تحریف مصؤون باشد و طوری کلمات را بداند که با بیان آن اختلال معنی صورت نگیرد و بر این شرط ضابطیت گروهی از رجالیون تصریح دارند به گونه­ای که اعتماد و وثوق ندارند الّا با ضبط و حفظ.

مطالبی که بیان شد در حقیقت شروطی می­باشد که قائلین به حجیّت خبر واحد آنها را معتبر می­دانند و امّا منکرین حجیّت خبر واحد از این گونه شروط فاصله دارد و بحثی نمی­کنند.

نعم: اموری که ذکر شد دانستیم و امّا یکسری امور دیگر شرط نمی­باشند مانند: ذکوریّت فلذا روایت انثی مورد قبول است و همچنان حرّیت شرط نمی­باشد فلذا روایت عبد مورد پذیرش است و بصارت نیز شرط نمی­باشد فلذا روایت اعمی پذیرفته است و همچنان عدم قرابت شرط نمی­باشد فلذا روایت ولد از والد یا بالعکس مورد قبول است و همچنان قدرت بر کتابت شرط نمی­باشد فلذا روایت امّی مورد قبول است و همه این مذکورات در صورتی است که راوی ضابط باشد و هنگامی که ضابطیت داشت علم بر فقه یا علم به لغت عربی همچنان شرط نمی­باشد[1].

آنچه تا هنوز گفته شد خلاصه نظریات رجالی­ها است که روایات چه کسانی مورد قبول است و روایات چه کسانی مورد قبول نیست و لکن بحث از هر کدام موضوعیّت ندارد و ادلّه آنان نیز مجال واسع تری می­خواهد که برای ما میسّر نیست و ما در پی اجمال شروط می­باشیم و امّا چیزی که باید بحث شود ادلّه حجیّت خبر واحد است که مبنای شروط مذکوره قرار گرفته بنابراین محکم­ترین استدلال بر حجیّت خبر واحد سه امر ذیل است:

امر اوّل: بنای عقلاء است

امر دوّم: آیه نبأ است از حیث منطوق و مفهوم و از حیث تعلیل

امر سوّم: اخباری است که حجیّت اخبار ثقات از آنها استفاده می­شود علی هذا هر کدام را جداگانه بحث می­کنیم.

***

[1]) الرعایة فی علم الدرایة، ص186. مقباس الهدایة، ص78-74.