درس 134:
سه شنبه 21/11/1404 هـ.ش مطابق با 21/ شعبان/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
شرط ششم: ضبط است
مراد از ضبط این است که راوی حافظ حدیث باشد اگر از حفظ روایت میکند و ضابط کتاب باشد اگر از کتاب روایت میکند و طوری باشد که از غلط و تصحیف و تبدیل و تحریف مصؤون باشد و طوری کلمات را بداند که با بیان آن اختلال معنی صورت نگیرد و بر این شرط ضابطیت گروهی از رجالیون تصریح دارند به گونهای که اعتماد و وثوق ندارند الّا با ضبط و حفظ.
مطالبی که بیان شد در حقیقت شروطی میباشد که قائلین به حجیّت خبر واحد آنها را معتبر میدانند و امّا منکرین حجیّت خبر واحد از این گونه شروط فاصله دارد و بحثی نمیکنند.
نعم: اموری که ذکر شد دانستیم و امّا یکسری امور دیگر شرط نمیباشند مانند: ذکوریّت فلذا روایت انثی مورد قبول است و همچنان حرّیت شرط نمیباشد فلذا روایت عبد مورد پذیرش است و بصارت نیز شرط نمیباشد فلذا روایت اعمی پذیرفته است و همچنان عدم قرابت شرط نمیباشد فلذا روایت ولد از والد یا بالعکس مورد قبول است و همچنان قدرت بر کتابت شرط نمیباشد فلذا روایت امّی مورد قبول است و همه این مذکورات در صورتی است که راوی ضابط باشد و هنگامی که ضابطیت داشت علم بر فقه یا علم به لغت عربی همچنان شرط نمیباشد[1].
آنچه تا هنوز گفته شد خلاصه نظریات رجالیها است که روایات چه کسانی مورد قبول است و روایات چه کسانی مورد قبول نیست و لکن بحث از هر کدام موضوعیّت ندارد و ادلّه آنان نیز مجال واسع تری میخواهد که برای ما میسّر نیست و ما در پی اجمال شروط میباشیم و امّا چیزی که باید بحث شود ادلّه حجیّت خبر واحد است که مبنای شروط مذکوره قرار گرفته بنابراین محکمترین استدلال بر حجیّت خبر واحد سه امر ذیل است:
امر اوّل: بنای عقلاء است
امر دوّم: آیه نبأ است از حیث منطوق و مفهوم و از حیث تعلیل
امر سوّم: اخباری است که حجیّت اخبار ثقات از آنها استفاده میشود علی هذا هر کدام را جداگانه بحث میکنیم.
***
[1]) الرعایة فی علم الدرایة، ص186. مقباس الهدایة، ص78-74.