درس 102:
سه شنبه 15/7/1404 هـ.ش مطابق با 14/ ربیع الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
معجم
معجم منبع حدیثیی می باشد که در آن احادیث به ترتیب صحابه حسب سوابق اسلامی شان تذکّر رفته یا اینکه حسب شیوخ حدیثی یا حسب بلدان و شهرها تنظیم شده بنابراین مشهورترین معاجم معجم طبرانی است و معجم طبرانی سه کتاب است بنام های: معجم طبرانی کبیر، معجم طبرانی متوسّط و معجم طبرانی صغیر.
مستدرک
مستدرَک منبع حدیثیی می باشد که آنچه از قلم مصنّف و مؤلّف بازمانده به قلم مستدرِک استدراک می شود و همچنان اگر شرطی از شروط بازمانده باشد به قلم مستدرک جبران می شود و مشهورترین مستدرکات مستدرک حاکم نیشابوری است که بر صحیح مسلم و صحیح بخاری نوشته شده مطابق شروط آنها که سماع و معاصرت باشد.
مستخرج
مستخرج منبع حدیثیی می باشد که مؤلف یا مصنّف آن را استخراج کرده با تلاش خودش از غیر طریق صاحب کتاب بنابراین در مستخرج احادیث مصنّف یا کسانی که فوق او بوده با احادیثی که توسط مستخرج استخراج شده یکجا جمع آوری گردیده است.
از جمله کتب مستخرجه مستخرج ابوبکر اسماعیلی است بر صحیح بخاری و مستخرج ابی عوانه است بر صحیح مسلم و مستخرج ابو علی طوسی است بر سنن ترمذی و مستخرج محمّد بن عبدالملک است بر سنن ابو داوود.
پوشیده نماند که کتب مستخرجه بر هردو صحیح به گونه ای است که التزام و موافقت الفاظ در آن وجود ندارد بنابراین تفاوت لفظ و تفاوت معنی دیده می شود حسب نوشته ی نووی در تقریب و تیسیر[1].
***
[1]) التقریب و التیسیر، ج1، ص84.