درس 179:
یک شنبه 18/8/1404 هـ.ش مطابق با 18/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مقریزی در خطط می نویسد که:
مذهب اشاعره بین اهل سنت مذهب رائج و تا قرن هفتم هجری مورد قبول بوده تا اینکه ابن تیمیّه حرّانی در دمشق پا به عرصه نهاد و مذهب سلفیه را ترویج نمود و ردّ بر اشعریه نوشت تا جایی که پیروانش وی را لقب شیخ الاسلام و حافظ مکتب دادند و لکن عده ی کثیری از اهل سنت اذعان داشتند که وی بدعت گذار و گمراه کننده است و ایشان به دلیل مخالفت اکثر علماء پیروان اندکی پیدا کردند که در ساحات شام و مصر می زیستند[1].
نتیجه اینکه مذهب سلفی با مرگ ابن تیمیّه در زندان در سال 728 هـ.ق رو به ضعف نهاد و لکن شاگردش بنام “ابن قیّم” و دنبال آن “ابن کثیر” به ترویج مذهب سلفیه پرداختند و لکن توفیق زیادی حاصل نکردند که سلفی گری را در میان اهل سنت جا بیندازند درحالیکه اکثریت اهل سنت مذهب اشعری داشتند تا اینکه محمّد بن عبدالوهاب در نجد ظهور کرد و عقائد سلفیه را ترویج نمود مخصوصا به توحید و شرک بیشتر تمرکز کرد و همراه با شاگردانش تشبیه و تجسیم و جهات الله متعال را تبلیغ نمودند و بر اساس آن زیارت رسول خدا و اوصیای گرامی اش و اولیاء الله را حرام اعلان کردند و تبرّک به آثار آنان و بنای بر قبور این بزرگواران را بدعت شمردند تا آنجا که قبور انبیاء را تخریب کردند و قبور ائمه بقیع(ع) را ویران نمودند.
پوشیده نماند که: محمّد بن عبدالوهاب رابطهی محکم و عقد مستحکم با آل سعود بست و آنها نیز به ایشان بیعت کردند و بر همین اساس عقائد سلفیه را منتشر ساختند تا اینکه این عقائد دو قرن و نیم دوام پیدا کرد مخصوصا بعد از سقوط دولت عثمانی در ترکیه و افول قدرت آنان و از طرفی هم عصبیّت عربی که از آن تعبیر می شود به ناسیونالیزم عربی در منطقه زنده شد و سبب گردید که سلطه آنان در نجد و حجاز گسترش پیدا کنند مخصوصا حرمین شرفین را در اختیار گیرند و آل شریف را خلع نمودند که در این مناطق از طرف ترکیه عثمانی حکومت داشتند.
عقائد سلفیه با تلاش وهابی ها و آل سعود با خشونت و صلابت و ارعاب و دهشت همراه بود و ملک عبدالعزیز بن سعود در کنار خشونت و ارعاب نشریات و مجلات را نیز در اختیار گرفت و این عقیده را ناجی اسلام قلمداد نمود و سلطان نجد را ستایش کرد و به دنبال آن در مخازن نفت منطقه ظهران تسلط یافت فلذا خواب آل سعود تعبیر شد و وهابیت جدید سلفیت قدیم را زنده نمود.
***
[1]) خطط المقریزی، ج2، ص359-358.