(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)
درس 93:
شنبه 8/9/1404 هـ.ش مطابق با 8/ جمادی الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مرحوم شهید در ادامه مسئله چنین فرموده:
«و یحرم بالرضاع ما یحرم بالنسب بشرط کونه عن نکاح او یتمّ یوماً و لیلة او خمس عشرة رضعة…».
محرمات به سبب رضاع
رضاع به فتح راء مصدر رضع است به کسر ضاد از باب سمع یسمع سماعاً و به کسر راء از باب رضع یرضع رضعاً بوده مثل ضرب یضرب ضرباً است و در لغت بمعنای شرب لبن است از پستان انسان یا حیوان امّا مقصود در اینجا شرب لبن است از پستان انسان نه حیوان تحت شرائطی که در آینده میآید، بنابراین چنین طفلی “مرتضع” گفته می شود و زنی که وی را شیر داده “مرضعه” و شوهر آن زن “فحل” یا صاحب لبن گفته می شود.
علی هذا به سبب رضاعت اصناف نه گانه ای که شناختیم در اوّل بحث بر چنین طفلی حرام می شود مانند: مادر، دختر، خواهر، عمّه، خاله و غیر اینها که قبلاً شناختیم و هر صنف تفصیلاتی دارد که به نوبت بحث می کنیم.
پوشیده نماند که عبارت یحرم بالرّضاع ما یحرم بالنسب عبارت مرحوم مصنّف است که از حدیث نبوی شریف اتخاذ شده و لکن در حدیث کلمه «من» بجای «با» بکار رفته و شاید وجه تفاوت این باشد که لفظ من بمعنای با می آید در ادبیات بنحو کثیر مانند لفظ من که در باب ظهار بمعنای باء سببیت در لسان مصنّف آمده است.
و همچنان من بمعنای تعلیل نیز آمده است مانند: مصرعی از ابیات فرزدق در وصف امام سجاد(ع) آنجا که این گونه انشاد شده:
یغضی حیاءً و یغضی من مهابته فلا یکلّم الّا حین یبتسم
که در اینجا من در جمله من مهابته بمعنای علت و سببیت آمده که به علت هیبت امام چشم ها پوشانده می شد و احدی تکلّم نمی توانست الّا هنگامی که حضرت تبسّم می کرد.
و همچنان پوشیده نماند که محرّمات به سبب رضاع در قرآن عظیم الشأن دو صنف آمده و امّا بقیه اصناف در آیه ذکر نشده و آیه این است:
«و امّهاتکم اللاتی ارضعنکم و اخواتکم من الرضاعة[1]».
***