(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)
درس 40:
شنبه 8/6/1404 هـ.ش مطابق با 6/ ربیع الاوّل/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مرحوم شهید در ادامه مسئله چنین فرموده:
«و یکره للمسافر ان یطرق اهله لیلاً».
کراهت وطی در شب سفر
برای مسافر کراهت دارد زمانی که از سفر بر می گردد بر اهل خودش شبانه وارد شود و این حکم زمانی است که خانواده را از آمدنش با خبر نکرده باشد و چنانچه خبر داده باشد کراهت منتفی می گردد و نصّی که در این باب وارد شده مطلق است که عبارت از حدیث عبدالله بن سنان باشد از امام صادق(ع) که نصّش چنین است:
«یکره للرجل اذا قدم من سفره ان یطرق اهله لیلاً حتی یصبح[1]»
در وجه کراهت قصه ای وارد شده که آن قصه مسافر را در جهل و غفلت قرار داده موجب ارتکاب قتل شده بدون اینکه مقتول جرم و گناهی داشته باشد و آن اینکه شخصی از سفر طولانی بر می گردد و بدون اطلاع و دق الباب وارد خانه می شود و مردی را در بستر همسرش می بیند و به گمان اینکه این شخص زانی و خائن می باشد او را می کشد، سپس کشف می شود که وی پسرش بوده یا سایر محارم همسرش و موضوع به رسول خدا(ص) می رسد و بعد از این حادثه حضرت دستور می فرماید که در شب برگشت از سفر خانواده را باخبر سازد یا اینکه صبر کند تا صبح روشن شود و داخل خانه گردد تا در پناه ظن و اتهام مرتکب قتل و عمل قبیح نشود.
و امّا در تعلّق حکم به مجموع شب یا اختصاص حکم به ما بعد خوابیدن و بستن ابواب نظری وجود دارد و منشأ نظر دلالت کلام اهل لغت است بر هردو امر فوق مثلاً در صحاح اللّغة اینگونه آمده: «اتانا فلان طروقاً اذا جاء بلیل» که این عبارت شامل تمام شب است و در نهایه ی ابن اثیر اینگونه آمده: «قیل اصل الطروق من الطرق وهو الدّق و سمّی الآتی باللیل طارقاً لاحتیاجه الی دق الباب» که این عبارت مشعر است به معنی دوّم که ما بعد خوابیدن باشد و بعد از بستن ابواب و این نظر نزد شهید ثانی اجود است.
آنچه که از عبارت مصنّف ظاهر است این است که بین زوجه و غیر زوجه فرقی وجود ندارد زیرا لفظ اهل اطلاق داشته شامل همه است هرچند که حکم در زوجه آکد است به دلیل اینکه باب، باب نکاح است.
***
[1]) الوسائل، ج14، باب 65 از ابواب مقدمات نکاح و آدابش، ح1، ص93. وسائل جدید، ج20،ص131.