درس 163:
سه شنبه 26/8/1405 هـ.ش مطابق با 8/ جمادیالثانی/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
تزکیه عدل واحد
قبلاً شناختیم که اعتبار ناقل حدیث یا راوی روایت به سبب عدالت است و لکن اختلاف محدّثین در این است که آیا در تزکیه راوی یا ناقل حدیث عدل واحد کفایت میکند یا خیر؟
در این مسئله دو قول وجود دارد:
قول اوّل: قول به عدم کفایت عدل واحد است و این قول بین اصحاب امامیه مشهور است.
قول دوّم: قول به کفایت عدل واحد است و این قول قول جماعتی از اصولیین متأخرین است مانند مرحوم محقق صاحب منتقی الجمّان و امثالش.
استدلال قائلین به قول اوّل این است که:
اشتراط عدالت در ناقل حدیث یا راوی روایت اقتضاء میکند اعتبار علم و یقین به روایت را و ظاهر این است که تزکیه عدل واحد بمجرده مفید علم نیست و اکتفاء به عدلین نیز ممکن است افاده علم نکند و لکن قائم مقام شرعی شده میتواند فلذا شهادت عدل واحد چنین اعتباری را ندارد[1].
و اصولیهای متأخر استدلال میکنند بر عدم کفایت عدل واحد به وجوهی که به نوبت ذکر میکنیم:
وجه اوّل این است که: تزکیه برای قبول روایت چیزی بر شرط آن نمیافزاید درحالیکه در اصل روایت عدل واحد مورد قبول واقع شده.
وجه دوّم این است که: علم به عدالت بطور غالب متعذّر است بنابراین تکلیف به آن معقول نمیباشد
از این دو وجه جواب داده شده به اینکه:
چنین استدلالی اشبه به قیاس است زیرا: ممکن است که در اصل روایت به عدل واحد اکتفاء شود و امّا در احراز شرط روایت به عدل واحد اکتفاء نشود
و همچنان از وجه دیگر جواب میدهد که: چنین استدلالی ادعای محض است درحالیکه شهادت عدلین کفایت میکند از علم و یقین از منظر شرع.
***
[1]) منتقی الجمان، ج1، ص15-14.