درس(162)، چهارشنبه 20/8/1405 هـ.ش مطابق با 2/ جمادیالثانی/1448 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
- تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه میگردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
حاصل سخن این است که علمای حدیث از عدالت راوی یا وثاقت آن مجرد ظهور اسلام را اراده نمیکنند و الّا لازم میآید توثیق اکثر مسلمین بل کلّهم، علی هذا نزد محدّثین مجرد اطمینان به خبر مخبر و نقل نانقل کفایت میکند طوری که نشان بدهد که مخبر خبر کذب عمدی ندارد و امّا سهو و اشتباه غیر عمدی تخصّصاً خارج است و این اتکاء محدثین بر اطمینان قلبی معنی عدالت در این باب است و به تأیید گفته ما سخن مرحوم شیخ است در کتاب عدّة که حاصلش این است:
«و امّا کسی که در بعضی افعالش خطاکار است یا به افعال جوارحی فسقی را مرتکب شده و امّا چنین شخصی در نقل حدیث و روایت روایات تحرز از کذب داشته دروغ عمدی نمیگوید چنین کار خطا یا فعل اشتباه موجب رد خبرش نمیشود بلکه عمل به خبرش روا میباشد به دلیل اینکه عدالت مطلوبه در روایات چنین شخصی مشاهده میشود و نقداً حاصل است و امّا فسق جوارحی میتواند شهادت او را غیر مقبول قرار دهد در باب شهادات و لکن این عدم سمع مانع از قبول خبرش نمیشود و از همین جاست که گروه کثیری از محدّثین اخبار جماعتی را میپذیرند که این دو صفت خطا در بعضی افعال و فسق جوارحی را داشتهاند[1]».
***
[1]) العدّة، ص382.