درس 161:
یک شنبه 30/6/1404 هـ.ش مطابق با 28/ ربیع الاول/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
اسماعیلیه کیست؟
اسماعیلیه ها کسانی هستند که به امامت اسماعیل بن جعفر صادق(ع) قائل می باشند و اسماعیل پسر بزرگ امام صادق(ع) بوده که در حیات پدر وفات نموده و امّا موت او به عقیده این گروه از سوی پدرش در جهت تلبیس ناس بوده به جهت خوفی که بر او میرفت و لذا وی را از انظار مردم غایب ساخت.
نو بختی در این رابطه سخنی دارد که چنین است:
اسماعیلیّه فرقه ای می باشد که گمان می کند بعد از جعفر صادق محمّد پسر اسماعیل امام است و موت اسماعیل را در حیات پدرش انکار می کند و می گویند که مرگ او در جهت تلبیس ناس بوده به جهت خوفی که از ناحیه ی او داشت فلذا وی را از انظار غایب ساخت و اسماعیلیّه ها گمان می کنند که اسماعیل نمرده است تا اینکه قیام کند و زمین را مالک شود و برای اینکه پدرش به امامت بعد از خودش اشاره نموده و مردم را از آن باخبر ساخته و گفته است که او صاحب است و امام درحالیکه امام جز به حق سخن نمی گوید و زمانی که موتش ظاهر شد دانسته شد که او قائم است و نمرده و قول پدرش تصدیق گشت و این فرقه را “اسماعیلیّه ی خالصه” گوید[1].
و اعلم که اسماعیلیّه دو فرقه است که یک فرقه؛ “فرقه ی منتظره” گفته می شود که منتظر ظهور اسماعیل بن جعفر است درحالیکه اصحاب تواریخ بر موت اسماعیل در زمان حیات پدرش اتفاق دارند و فرقه ی دوّم قائل اند به امامت پسر اسماعیل که محمّد باشد و می گویند که امام صادق(ع) پسر اسماعیل را به امامت بعد از خود نصب فرموده و چون که اسماعیل در زمان حیات پدرش از دنیا رفت به همین دلیل علم پیدا می کنیم که پسر وی منصوب شده بر امامت شیعه.
بنابراین این فرقه ی اسماعیلیه “باطنیّه” گفته می شود و این گروه همان قرامطه است که در مصر سکونت داشتند و پایه گذاران حکومت فاطمی شدند و 16 خلیفه از اینها حکومت کردند و حدود سه قرن در مصر بودند و حوزه ی الزهرا را نیز پایه گذاری کردند که بعد از سقوط سلسله قرامطه توسط صلاح الدین ایّوبی نام این حوزه به الازهر تغییر یافت و این گروه را “مبارکه” نیز می گویند و در حال حاضر 49 امام را تجربه کرده اند و به عقیده ی این جماعت زمین از حجت خدا خالی نیست[2].
***
[1]) الفرق بین الفرق، ص68.
[2]) الفرق بین الفرق، ص63-62 و مقالات الاسلامیین، ص27-26.