درس 326:
شنبه 13/10/1404 هـ.ش مطابق با 13/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
اشکال علامه سبحانی بر سیّد
در اینجا علامه سبحانی(دام ظله) بر مرحوم خویی(ره) دو اشکال نموده یکی اینکه: حکم وضوء و تیمّم در یک آیه آمده که آیه ششم سوره مبارکه مائده باشد و فقهاء به اطلاق این آیه استدلال می کنند و حجّت می آورند در مورد وضوء بنابراین چگونه می توان گفت که این آیه در مقام بیان تیمّم نیست؟
و دیگری این است که تیمّم وظیفه ی غیر واجد است نه مضطر و امّا اضطرار که در عبارت فقهاء آمده عنوان انتزاعی است که در ظاهر آیت و روایت وارد نشده و آنچه در آیه و حدیث آمده وجوب وضوء است بر واجد الماء و وجوب تیمّم است بر فاقد الماء و اگر استیعاب دخالتی داشت باید بیان می فرمود درحالیکه بیان نفرموده و این معنی اطلاق است.
و همچنان در مورد استثناء نیز اشکال نموده به این نحو که:
بر فرض که جواز بدار را عند التقیة تسلیم شویم بازهم در ظاهر فرقی وجود ندارد از حیث بیان بین دو باب تیمّم و تقیه علاوه اینکه اضطرار در ادله تقیه مطرح است و در کلام زراره آمده که از امام باقر(ع) این گونه روایت نموده: «التقیّة فی کل شیئ یضطرّ الیه ابن آدم فقد احلّ الله له[1]».
و علامه سبحانی در ادامه اشکال علاوه می کند که در ادلّه عامّه که حدیث رفع باشد و ادلّه اضطرار تأمل وجود دارد بخاطری که نزد عرف مضطر صدق نمی کند و عقل نیز وی را مضطر نمی داند.
نتیجه اینکه: علامه سبحانی قائل به اطلاق است و از مرحوم خویی تعجّب می کند که اطلاق را منکر شده در قبال ادلّه تیمّم[2].
***
[1]) الوسائل، ج11، باب 25 از ابواب امر به معروف، ح2،
[2]) المحصول، ج1، ص416.