درس 318:
دوشنبه 1/10/1404 هـ.ش مطابق با 1/ رجب/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
کلام شیخ و تأیید وحید و جواب
مرحوم شیخ طوسی در کتاب تهذیبش کلامی دارد به این صورت:
«قوله(ع) یصلّی معهم و یجعلها الفریضة ان شاء انّ من صلّی و لم یفرغ من صلاته و وجد جماعتاً فالیجعلها نافلة ثمّ یصلّی فی جماعة و لیس ذالک لمن فرغ من صلاته بنیة الفریضه لانّ من صلّی بنیة الفریضة فلا یمکن ان یجعلها غیر فرض[1]».
مرحوم وحید در حاشیه مدارک قول مرحوم طوسی را تأیید فرموده آنجا که می فرماید:
«بانّه ظاهر صیغة المضارع[2]».
انصاف این است که:
احتمالی که در فرمایش مرحوم طوسی وجود دارد و همچنان تأیید مرحوم صاحب مدارک هردو قابل مساعدت نیست به جهت اینکه: فرمایش یا ما افاده مرحوم طوسی خلاف ظاهر حدیث است بلکه خلاف صریح آن می باشد به جهت اینکه در حدیث به کلمه ثمّ عطف شده و این می رساند که انعقاد جماعت بعد از فراغ بوده نه در اثناء و صیغه مضارع هرچند که ظهور در فعلیّت دارد الّا اینکه عطف به کلمه ثمّ دلالت می کند بر اینکه جماعت را متأخراً و بعداً یافته که بعد از اتیان فرادی باشد نه در اثناء آن.
علی هذا درست این است که از ظهور این روایت رفع یدّ کنیم و روایت اعاده را حمل بر استحباب می کنیم زیرا: عقل مستقل است به سقوط امر به امتثال اوّل فلذا معقول نیست که اعاده به داعی امر باشد.
و آنچه ما عرض می کنیم در عدم قبول استدلال به روایاتی که خواندیم مطابقت دارد با آنچه علامه فیّاض(دام ظلّه) فرمایش داشت و فهم ما در این مسئله مطابقت دارد با فهم ایشان فلذا در این مسئله توحید مذاق را مشاهده می کنیم و چون عبارات ایشان را خواندیم اعاده نمی کنیم.
***
[1]) تهذیب الاحکام، ج3، احکام الجماعة، ح176، ص50.
[2]) حاشیة المدارک، بحث صلاة الجماعة، ص254.