درس 317:
یک شنبه 30/9/1404 هـ.ش مطابق با 30/ جمادی الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
و امّا طایفه ثانیه دو صحیحه ای می باشند که قبلاً خواندیم و دوباره متعرّض نمی شویم علی ایّ حال این دو طایفه از روایات می رسانند استحباب اعاده را به جماعت به داعی امر استحبابی نه به داعی امر اوّل که مستفاد است از نفس این روایات یا اینکه داعی در اینجا وجوب است لکن از باب قضا نه از باب اداء.
بنابراین صحیحه هشام بن سالم بر آنچه گفتیم دلالت می کند و این قسمت صحیحه شاهد استدلال ماست که می فرماید: «یصلّی معهم و یجعلها فریضة ان شاء»
و همچنان صحیحه حفص بن البختری شاهد استدلال ماست این قسمت صحیحه که می فرماید: «یصلّی معهم و یجعلها الفریضة[1]».
و امّا استفاده فریضه قضایی از لفظ فریضه که مطلق آمده ظاهراً به دلیل صحیحه اسحق بن عمّار است که متنش چنین است: «قلت لابی عبدالله(ع) تقام الصلاة و قد صلیت؟ فقال: صلّی و اجعلها لما فات[2]».
نتیجه این می شود که احادیثی که محل استدلال قرار گرفت دلالت بر تبدیل نمی کند و از دلالت بر جواز امتثال بعد از امتثال کاملاً اجنبی می باشد فضلاً از اینکه دلالت بر سقوط امر اوّل کند بلکه امتثال آخر را در جماعت نزد بعضی فقها که جبائیان باشد برای اسقاط امر مراعی می باشد.
و امّا روایتی که اکنون می خوانیم دلالت می کند که نماز دوّم احبّهما الیه می باشد که متنش چنین است:
«قلت لابی عبدالله(ع) اصلّی ثم ادخل المسجد فتقام الصلاة و قد صلیت؟ فقال: صلّی معهم یختار الله احبّهما الیه[3]».
این روایت قابل ملاحظه است و آن اینکه در سندش ضعف مشاهده می شود که سهل بن زیاد باشد و بر فرضی که سند صحیح باشد همچنان این روایت دلالت بر جواز تبدیل نمی کند و امتثال ثانی را دستور نمی دهد و در نهایت امر؛ امر را مراعی می داند به عدم تعقّب افضل و لذا ثواب جماعت از باب تفضّل می شود نه از باب استحقاق علی ایّ حال این روایت نیز به درد قائلین به امتثال بعد از امتثال نمی خورد.
***
[1]) الوسائل، ج5، باب 54 از ابواب صلاة الجماعة، ح11، ص457. وسائل جدید، ج8، ص403.
[2]) الوسائل، ج5، باب 55 از ابواب صلاة الجماعة، ح1، ص457. وسائل جدید، ج8، ص404.
[3]) الوسائل، ج5، باب 54 از ابواب صلاة الجماعة، ح10، ص456. وسائل جدید، ج8، ص403.