درس 291:
چهارشنبه 21/8/1404 هـ.ش مطابق با 21/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
جهت سادسه این است که:
مشهور شده است در منطق که: «الخبر یحتمل الصدق و الکذب» و این جمله به مثابه ی قاعده کلیّه نزد مناطقه جا باز کرده و لکن پوشیده نماند که چنین جمله ای در مورد خبر بما هو خبر با قطع نظر از عوارض خارجیه یا لحاظ مخبر کلیّت و شمولیت دارد و لکن با توجه به عوارض خارجیه یا لحاظ مخبر کلیّت و صادقیت ندارد بلکه گاهی فقط صادق می باشد مانند خبر نبی یا وصی و گاهی فقط کاذب می باشد مانند خبر مسیلمه کذّاب و چنانچه مخبر به از بدیهیات و واضحات باشد باز هم صادق است مثل اینکه بگوید: السماء فوقنا و الارض تحتنا و الاربعة زوج و الثلاثة فرد و البلل للماء و الدهن للسمن و امثال اینها.
بنابراین چنین قاعده ای قاعده کلیه و همه شمول نمی باشد و بر فرض کلیت قاعده یا اکثریت آن در نهایت امر منصرف است بغیر خبر نبی یا وصی و همچنان منصرف است بغیر خبر مسیلمه یا غیر خبر مسلّمه و این جمله مانند جمله ی فقهیه است که می فرماید: «لا تصلّ فی اجزاء ما لا یأکل لحمه» که چنین جمله ای همچنان منصرف است بغیر اجزاء انسان مانند: مو، آب دهان، اشک، عرق و امثالش.
***