درس 286:
چهارشنبه 14/8/1404 هـ.ش مطابق با 14/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قول ها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
وجه اوّل این است که: استعمال صیغه در ندب با قرینه ی همراه گاهی بحدی می رسد که در آن معنای مستعمل مجاز مشهور می شود و موجب می شود که بنای محاوره بر آن توقف پیدا کند.
وجه دوّم این است که: ایراد شما زمانی وارد است که صیغه از ظهورش در وجوب خارج شود به واسطه کثرت استعمال در معانی مستحبه و لکن اگر مراد مستعمل مثل عمومات باشد بازهم ایراد شما وارد نیست زیرا عمومات بر دو قسم است:
قسم اوّل عموماتی است که در معرض تخصیص نمی باشند و متکلّم حقایق را القاء می کند و خلافش را اراده نمی کند مانند عموماتی که از پیامبر خدا(ص) در صدر اسلام صادر شد و اشکال در عموماتی است که در معرض تخصیص باشد که قسم دوّم می باشد و در این قسم متکلّم القاء حقایق می کند و خلاف آن را اراده می نماید بطور غالب مثل عموماتی که از ائمه(ع) صادر شده که در مثل این عمومات قبل از فحص از مخصّص عمل نمی شود و جواز عمل بعد از مقدار فحص از مخصّص است.
صیغه امر حکمش همین است که اگر از متکلّم صادر شد و ظاهرش اراده گشت حکم سخن ائمه را پیدا می کند هرگاه بدون قرینه استعمال کند که در اینجا ابناء محاوره توقّف می کند قبل از فحص از مخصّص امّا بعد از فحص مقدار لازم جواز عمل می یابد.
علی ایّ حال از همه این بحث ها در جهت ثالثه بدست آمد که صیغه امر حقیقت است در وجوب و کثرت استعمالش در ندب موجب نمی شود که صیغه از وضع لغویاش خارج شود یا از ظهورش بیفتد.
***