(شروع کتاب نکاح از متن لمعه شهید اوّل)
درس 43:
سه شنبه 11/6/1404 هـ.ش مطابق با 9/ ربیع الاوّل/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
مرحوم شهید در ادامه مسئله چنین فرموده:
«و لا یشترط تقدیم الایجاب».
عدم اشتراط تقدیم ایجاب
بدان که تقدیم ایجاب بر قبول شرط نمی باشد چنانکه در متن اشاره شد به جهت اینکه عقد عبارت از ایجاب و قبول است و لکن ترتیب که تقدیم احدهما بر آخر باشد شرط نیست، بنابراین هرگونه که اتفاق بیفتد عقد صحیح است زیرا: عدم ترتیب مخل به مقصود نیست، علیهذا صحیح است اگر مرد پیشاپیش بگوید: زوجتکِ لنفسی و پس از آن زن بگوید: قبلت و وجه صحّت این است که تقدیم ایجاب بر قبول شرط نیست.
و همچنان دلیل عدم اشتراط تقدیم ایجاب بر قبول این است که در باب نکاح مناسبت دارد که اوّل مرد سخن بگوید و سپس زن قبول نماید به جهت اینکه زن عفّت و حیاء دارد و مناسب نیست که پیشگام شود بلکه ادعای اجماع نیز شده به خلاف سایر عقود که در آنها تقدیم ایجاب مشکلی ندارد.
و لکن فقهاء غیر مشهور شرط می داند تقدیم ایجاب را بر قبول بنابراین تقدیم قبول بر ایجاب در عقد صحیح نیست و دلیل شان این است که حقیقت قبول رضایت دادن است به محتوای ایجاب و غیر از این حقیقتی ندارد و رضایت زمانی محقق می شود که قبول بعد از ایجاب باشد نه قبل از ایجاب.
علیهذا ایجاب باید مقدم باشد و قبول مؤخر، در این صورت قبول به هر لفظی باشد مشکلی ندارد و لکن بر فرض قول مشهور که تقدیم ایجاب شرط نیست قبول باید به لفظ قبول نباشد بلکه به لفظ “تزوجت” یا “نکحت” باشد و این در صورتی است که ادلّه قول مشهور را بپذیریم و تقدیم ایجاب را شرط ندانیم.
***