درس 117:
چهارشنبه 12/9/1404 هـ.ش مطابق با 12/ جمادی الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
کلام مرحوم محدّث شوشتری
و همچنان کلام مرحوم محمّد تقی شوشتری صاحب قاموس الرجال مؤید ماست که می فرماید جمله: «فلان صاحب امام الفلانی» مدح است بلکه فوق وثاقت زیرا: انسانها بر دین دوستان و مصاحبانشان می باشند و طبیعی است که ائمه هدی(ع) کسانی را مصاحب می گرفتند که دارای انفاس قدسیه بودند نه هر کسی را.
و شاهد این مطلب این است که غالب کسانی که چنین توصیفی می شوند حکم توثیق را داشته بلکه فوق وثاقت است مانند: محمّد بن مسلم و ابان بن تغلیب که هردو از مصاحبان باقر و صادق علیهما سلام بودند و همچنان ذکریا بن ادریس که مصاحب امام کاظم(ع) بود و بزنطی و ذکریا بن آدم که مصاحب امام هشتم(ع) بود و احمد بن محمّد بن مطهّر مصاحب امام عسکری(ع) بودند.
و همین گونه است جمله: «فلان خاصیٌ» که این جمله ظهور دارد در اینکه مراد خواص شیعه است نه امامی تنها به قرینه فلان عامیٌ بنابراین مرحوم شیخ به این جمله محمّد بن احمد صفوانی را وصف کرده و فرموده است که ایشان فقیه جلیل است که با قاضی موصل در جلو روی ابن حمدان مباهله کرد و در اثر آن دست قاضی منتفخ شد و فردایش دنیا را بدرود گفت.
و همچنان است فرمایش مرحوم شیخ در رجالش در کثیری از عناوین مانند من لم یروه که نوشته است فلان شخص از اصحاب عیّاشی است یا از غلمان او و همین گونه است در ترجمه کشّی که احمد بن یحیی بن ابی نصر توثیق کرده است ضمن کنیه ای که دال بر عالم بودن اوست کسانیکه با دستان مبارک شان استخراج حدیث کرده اند
بنابراین ابو عمرو زاهد معروف است به غلام ثعلب به دلیل ملازم بودن با او و تحت تربیت قرار گرفتن او و بر همین اساس است که عضد الدولة می گوید:
انا غلام ابی علی الفارسی فی النحو و غلام ابی الحسین الرازی فی النجوم و مرحوم نجاشی در رابطه با احمد بن اسماعیل بن عبدالله میگوید که: اسماعیل بن عبدالله از غلمان احمد بن ابی عبدالله است و از کسانی که در مکتب ادبیاش درس خوانده[1].
***
) قاموس الرجال، تألیف محمد تقی شوشتری، ص69-68، چاپ جدید. [1]