درس 113:
چهارشنبه 28/8/1404 هـ.ش مطابق با 28/ جمادی الاولی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
الفاظ جرح و ذم
الفاظ تزکیه و مدح را شناختیم و اکنون الفاظ جرح و ذم را آغاز می کنیم و این الفاظ نزد مرحوم شهید ثانی کلمات زیر می باشند مانند: “کذّاب”، “وضّاع”، “ضعیف”، “غال”، “منکر”، “متروک”، “واهی”، “مخلّط” و نظایرش.
و همچنان جمله هایی که دلالت می کند به جرح و ذم راوی جملات زیر می باشد مانند: “مضطرب الحدیث”، “متروک الحدیث”، “لیّن الحدیث”، “مرفوع القول”، “متّهم بالکذب”، “متّهم بالغلو”، “لا شیئ” و “لا شیئ معتّد به” و امثال این جملات.
پس از آن مرحوم شهید بحثی را منعقد می کند درباره راوی هایی که حدیث را خلط می کند یا نزدش خلط می شود و از این خلط و اختلاط به راوی که حماقت و ضعف عقل بر او عارض شده یا فسق بعد از عدالتش به او رو آورده مانند: واقفی ها که بعد از استقامت شان در زمان امام هفتم(ع) چنین حالتی برایشان عارض شد و یا جماعت فطحیه که در زمان امام صادق(ع) از جاده خارج شدند فلذا بعضی روّات نزد ایشان مخلّط است که صحیح را با سقیم و قوی را با ضعیف و عقل را با حماقت و فسق را با عدالت و امثال اینها خلط می کنند[1].
و لکن علامه سبحانی استاد ما در قبال سخن اخیر شهید ثانی می فرماید که:
اصطلاح مخلّط یا اختلاط در فساد عقیده ظهور ندارد بلکه مراد از خلط و اختلاط کسانی می باشد که در قبال مروی عنه یا مئاخذ و منابع حدیث لا ابال هستند و بر اثر آن چاق و لاغر را باهم جمع می کند و در این میان به کلام مرحوم مامقانی استشهاد می کند که وی برای اثبات کلامش سه دلیل ذکر نموده که به ترتیب می آوریم:
دلیل اوّل این است که: شیخ سدید الدین محمود حمصی مرحوم ابن ادریس را مخلّط می داند درحالیکه ایشان از اجلّه ی امامیه می باشد.
دلیل دوّم این است که: شیخ طوسی علی بن احمد عقیقی را مخلّط می داند در عین حالی که ایشان امامی می باشد.
دلیل سوّم این است که: مرحوم نجاشی محمّد بن وهبان را ثقه معرفی می کند و از اصحاب امامیه و واضح الروایة می داند و می فرماید که ایشان قلیل التخلیط است.
***
[1]) الرعایة فی علم الدرایة، ص209.