درس 101:
چهارشنبه 9/7/1404 هـ.ش مطابق با 8/ ربیع الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: نوشته معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
جامع
“جامع حدیثی” کتبی می باشند که مشتمل باشند بر جمیع ابواب حدیثی، حدیثی که مصطلح شده است بین محدثین به هشت باب که عبارت اند از: باب عقائد، باب احکام، باب رقاق، باب آداب طعام و شراب، باب تفسیر و تاریخ و سیره، باب سفر و قیام و قعود که به باب شمائل نیز یاد می شود، باب فتن و باب مناقب علی هذا کتابی که مشتمل باشد بر این هشت باب نامش جامع حدیثی است.
صحیح بخاری و صحیح مسلم را نیز جامع بخاری و جامع مسلم می گویند ولو اینکه همه این ابواب را شامل نباشند که اکثرشان را شامل است و از بین سنن؛ سنن ترمذی را جامع ترمذی گویند.
مسند
“مسند” منبع حدیثیی می باشد که احادیث در آن به ترتیب صحابه آمده باشند بر اساس حروف تهجی یا اینکه ذکر احادیث حسب سوابق اسلامی ترتیب یافته باشد یا اینکه به تبع انساب ذکر شده باشد.
در میان مسندها یکی مسند ابی داوود طیالسی است متوفی سال 204هـ.ق و ابو داوود اولین کسی است که در مسانید کتاب تألیف کرده حسب آنچه جلال الدین سیوطی در تدریب الراوی از عراقی نقل می کند[1].
و امّا مسند احمد بن حنبل یکی از ائمه چهارگانه ی اهل سنت در بین مسانید اوفی می باشد طوری که تمام صحاح ستّه در آن جمع است بلکه بیشتر از آن احادیث در این مسند گردآوری شده که تعداد احادیث را به 750 هزار حدیث شمرده اند درحالیکه احادیث صحاح ستّه از 16 هزار بیشتر نیست.
***
[1]) تدریب الراوی، ج1، ص140.