درس 312:
یک شنبه 23/9/1404 هـ.ش مطابق با 23/ جمادی الثانی/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
دو نکته پایانی
نکته اولی این است که:
چه بسا توهّم می شود که بین مسئله اجزاء و مسئله مرّه و تکرار فرقی وجود ندارد به این ادعا که قائل به اجزاء موافق است با قائل به مرّه و قائل به عدم اجزاء موافق است با قائل به تکرار، بنابراین وجهی ندارد که دو مسئله مستقل منعقد شود بلکه مسئله واحده نیز جوابگو می باشد.
و لکن چنین توهّمی باطل است به جهت اینکه بین هردو مسئله فرق واضح وجود دارد هرچند که نتیجه هردو مسئله واحد است و امّا فرق دو مسئله این است که در مسئله اولی بحث از دلالت صیغه است یا ما شابه آن بر مرّه و تکرار که در نتیجه بحث لفظی می شود و امّا مسئله ثانیه که اجزاء باشد بحث از وجود ملازمه ی عقلیه است بین اتیان به مأمور به خارجاً و بین اجزاء آن فلذا مسئله عقلی می شود.
به عبارت روشنتر: ملاک و ضوابط در مسائل و مباحث که موجب شود از هم متمایز گردد جهت مبحوث عنه می باشد، بنابراین جهت مبحوث عنه در بحث اجزاء غیر از جهت مبحوث عنه در مسئله مرّه و تکرار است، علی هذا چاره ای نیست که تعدّد را داشته باشیم و در دو مسئله جداگانه بحث کنیم کما اینکه جداگانه بحث شده.
ناگفته نماند که جهت مبحوث عنه در مرّه و تکرار تعیین حدود مأمور به است شرعاً از حیث سعه و ضیق و اینکه آیا طبیعت مأمور به طبیعت مقیّده است به مرّه و تکرار و یا خیر و امّا در مسئله اجزاء طبیعت عبارت است از اجزاء مأمور به اتیان شده که مأتی به گفته می شود از مأمور به واقعی یا خیر
و امّا اشتراک در نتیجه موجب نمی شود که هردو مسئله اتحاد داشته باشد و الّا تمام مسائل اصولیّه به انواع و اشکال مسئله واحده می شود زیرا: در نتیجه مشترک است که قدرت بر استنباط باشد.
***