درس 252:
سه شنبه 11/6/1404 هـ.ش مطابق با 9/ ربیع الاوّل/1447 هـ.ق، کابل، حوزه علمیّه دارالمعارف اهلبیت(ع).
تذکّر: دروس معظّم له عربی بوده به شاگردان فارسی ارائه می گردد غیر از متون، احادیث و نقل و قولها.
بسم الله الرحمن الرحیم
الحمدلله ربّ العالمین، الصّلاة والسّلام علی خیر خلقه و اشرف بریّته ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و صحبه المنتجبین لاسیّما بقیة الله فی الارضین روحی و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداء.
نوبت دوّم: اسباب و عوامل نفسانی است.
این اسباب و عوامل دو امر زیر است:
امر اوّلش این است که هزیمت و سستی انسان گاهی در نفس خودش توجیه می شود و نتیجه اش منتهی می گردد به سلب مسئولیت از انسان چنانچه قائل به جبر شود و اسناد شکست و ناتوانی را به عامل جبری می دهد و امر غیر اختیاری که در فارسی محلی اینگونه تعبیر می شود: “هرچی خدا کرده از گا کرده” یا اینکه حواله می دهد امورش را به تقدیر ازلیه و ظلمت مستطیره که در فارسی از آن به نگون بختی تعبیر می شود.
امر دوّم این است که: تبرّی می کند سلوک مشئوم و بد خود را و همچنان افعال شریره ی خود را و همین گونه سوء خلقش را به جبر و عامل غیر اختیاری و به این وسیله خود را از ملامت وجدان خلاص می کند و در برابر ذمّ عقل برائت می جوید و خود را قانع می سازد که ما در افعالمان مجبوریم و از اراده الهی فرار امکان ندارد و این خلاصی و تبرّی را پوشش قرار می دهد بر جرائم و مئاثمش یا اینکه به گونه ای دیگر اعمال ناشایست خود را توجیه می کنند کما اینکه از بعضی کلمات ستمگران که می گویند خداوند مرا بر توی مظلوم مسلط کرده و لذا کبائرش را ستر می کند و ظلمش را توجیه نفسانی می نماید.
***